Brandwond koelen – lauwwarm water of koud water of ijs
Bij het behandelen van brandwonden is het essentieel om direct te koelen met lauw stromend water. Het gebruik van koud water of ijs kan namelijk leiden tot onderkoeling, wat de genezing van de wond kan vertragen. Daarentegen zorgt lauw water (ongeveer 15-30°C) zorgt voor effectieve pijnverlichting en beperkt de schade zonder nadelige effecten. In deze blogpost bespreken we, waarom lauw water de voorkeur heeft boven koud water of ijs bij het koelen van brandwonden.
Brandwond koelen met lauw stromend om de volgende 4 redenen:
1. Voorkomen van onderkoeling
Bij het koelen van een brandwond met zeer koud water (bijvoorbeeld kraanwater van 10°C of lager) koelt immers niet alleen de wond af, maar ook de rest van het lichaam. Dit kan leiden tot onderkoeling, vooral bij bijvoorbeeld kinderen, ouderen of als de brandwond groot is. Lauw water koelt de huid voldoende zonder het lichaam te sterk af te koelen.
2. Behouden van goede bloedcirculatie
Koud water kan ervoor zorgen, dat de bloedvaten in de huid samentrekken (vasoconstrictie). Dit kan de bloedtoevoer naar de beschadigde huid verminderen, wat de genezing vertraagt. Lauw water voorkomt echter deze reactie en helpt de bloedcirculatie te behouden.
3. Comfort voor de patiënt
Koud water kan onaangenaam en zelfs pijnlijk zijn op een brandwond. Anders gezegd, lauw water is minder prikkelend en wordt vaak beter verdragen.
4. Effectieve verkoeling van de huid
Lauw water is voldoende om de huidtemperatuur te verlagen en verdere schade door hitte te stoppen, zonder de negatieve effecten van koud water. Kortom, door te koelen met lauw stromend water bescherm je de wond en het lichaam op een veilige en effectieve manier. Daarnaast wordt het aangeraden om de brandwond minimaal 10 minuten te koelen of totdat de pijn afneemt.
Het verbinden van brandwonden
Het verbinden van een brandwond moet zorgvuldig gebeuren om bijvoorbeeld verdere schade te voorkomen, infecties te verminderen en het genezingsproces te ondersteunen. Hier zijn de stappen:
1. Eerste hulp
Koelen: Koel de brandwond direct na het oplopen gedurende minimaal 10 minuten met lauw stromend water (15-30°C). Dit stopt de hitte en vermindert weefselschade.
Verwijder sieraden/kleding: Haal voorzichtig sieraden, kleding of andere strakke objecten rondom de wond weg (als dit niet aan de huid vastzit).
2. Schoonmaken
Was je handen: Zorg ervoor dat je handen schoon zijn om infecties te voorkomen. Of gebruik steriele ehbo-handschoentjes.
Reinig de wond: Gebruik schoon, lauw water om eventuele vuilresten rondom de wond te verwijderen. Gebruik geen agressieve middelen zoals alcohol of zeep.
3. Verband aanbrengen
Gebruik niet-verklevend wondmateriaal: Bedek de brandwond met een steriel, niet-verklevend verband. Dit voorkomt dat het verband aan de wond blijft plakken.
Dek af met een absorberend verband: Plaats een droog en steriel verband of kompres bovenop het niet-verklevende gaas om vocht op te nemen.
Fixeer het verband: Gebruik een elastische zwachtel of pleisters om het verband voorzichtig op zijn plek te houden, zonder het te strak aan te brengen.
4. Let op pijn en infectie
Pijnstilling: Als nodig, kun je een pijnstiller zoals paracetamol gebruiken.
Controleer op infecties: Let op tekenen van infectie, zoals roodheid, zwelling, pus of meer pijn. Raadpleeg een arts als dit optreedt.
5. Wanneer naar een arts?
Ga naar een arts of bel spoedeisende hulp als:
• Een brandwond groter is dan een 2 euro muntstuk.
• De brandwond dieper lijkt te zijn dan de bovenste huidlaag.
• De wond op gevoelige plekken zit (gezicht, gewrichten, handen, voeten of geslachtsdelen).
• Er blaren zijn die groot of gescheurd zijn.
• Tekenen van infectie optreden.
Belangrijk: Wat niet doen
• Geen ijs: Dit kan de huid verder beschadigen en vernauwd de bloedvaatjes die ook voor afvoer warmte moeten worden.
• Geen boter, olie of zalf: Dit houdt hitte vast en kan infecties veroorzaken.
• Geen pluisjes of watten: Dit kan aan de wond blijven kleven en moeilijk te verwijderen zijn.
Kijk voor extra tips naar De Brandwonden App van Het Oranje Kruis
Bij AmbuWerk Nederland B.V. kunt u een EHBO cursus volgens de richtlijnen van het Oranje Kruis. Kwaliteit verzekerd dus!
Veel gestelde vragen
Bij brandwonden: direct koelen met lauw, zacht stromend water gedurende 10-20 minuten. Verwijder kleding en sieraden, maar niet als ze vastzitten aan de huid. Dek de wond af met een steriel verband of schone doek en schakel bij ernstige brandwonden professionele hulp in.
Lauwwarm water (bij voorkeur 15‑30 °C) helpt de hitte in de huid te verminderen zonder dat het lichaam te sterk afkoelt. IJskoud water of ijs kan echter leiden tot onderkoeling en vermindert bloedtoevoer naar het wondgebied, waardoor genezing vertraagt en de wond verder kan beschadigen.
Nee. Je moet alleen de brandwond koelen, omdat anders het lichaam van het slachtoffer te ver kan afkoelen, vooral bij uitgebreide verbrandingen. Hierdoor kan een risico ontstaan op onderkoeling van het lichaam.
Nuttige blogs
- Verstikking en verslikking bij kinderen – Oorzaken en Eerste Hulp
- Wat moet je doen bij een bewusteloos kind?
- Wie verleent Eerste Hulp op evenementen en hoe wordt u hulpverlener?
- Verbrandingen – Wat kunt u al BHV-er doen?
- Symptomen van hartstilstand
- Wat te doen bij een insectensteek?
- BHV en EHBO ten tijde van de energietransitie
