Verstikking en verslikking bij kinderen: oorzaken en Eerste Hulp
Als ouder of verzorger is er bijna niets zo beangstigend als een kind, dat zich verslikt of dreigt te stikken. Kleine kinderen ontdekken de wereld door dingen in hun mond te stoppen, en hun slikreflex is nog niet volledig ontwikkeld. Dit maakt hen extra kwetsbaar voor verslikking en verstikking. Daarom bespreken we in deze blog de oorzaken, hoe u een verslikking of verstikking herkent en – het allerbelangrijkste – wat u moet doen in zo’n noodsituatie.
Wat is het verschil tussen een verslikking en een verstikking?
- Verslikking: Het kind kan nog ademen, hoesten en mogelijk praten, maar heeft moeite om iets door te slikken. Dit gebeurt bijvoorbeeld vaak bij drinken of eten.
- Verstikking: De luchtweg is (bijna) volledig afgesloten. Daardoor kan het kind niet meer ademen of geluid maken. Dit is een levensbedreigende situatie, die direct handelen vereist.
Mogelijke oorzaken van verslikking en verstikking
Kinderen, vooral baby’s en peuters, hebben een kleinere luchtpijp. Daarnaast zijn ze minder vaardig in het kauwen. Dit maakt hen extra gevoelig voor verstikking. De meest voorkomende oorzaken zijn bijvoorbeeld:
Voedsel
Sommige voedingsmiddelen zijn risicovoller dan andere, vooral als ze klein, rond, plakkerig of hard zijn. Denk aan:
- Druiven (hele druiven kunnen de luchtpijp volledig afsluiten)
- Noten en pinda’s
- Rauwkost zoals wortels en cherrytomaten
- Popcorn
- Kauwgom of snoepjes
- Stukjes vlees of worst
Kleine voorwerpen
Kinderen stoppen vaak kleine dingen in hun mond. Gevaarlijke voorwerpen zijn onder andere:
- Knikkers en LEGO-stukjes
- Batterijen (extra gevaarlijk vanwege chemische verbranding)
- Muntjes
- Kralen en knopen
Ballonnen en plasticzakjes
Opgeblazen ballonnen of stukjes van een kapotte ballon kunnen de luchtwegen volledig blokkeren. Ook plastic zakken vormen een risico op verstikking.
Wat moet u doen bij verslikking?
Bij verslikking kan het kind nog hoesten en ademhalen. Moedig dan aan om te blijven hoesten, want dat is de beste manier om het voorwerp zelf te verwijderen. Geef geen klappen op de rug, want dit kan het object juist verder de luchtweg in duwen.
Als het hoesten stopt en het kind moeite krijgt met ademhalen, moet u direct ingrijpen.
Wat moet u doen bij verstikking? (volledige blokkade luchtweg)
Bij baby’s (0-1 jaar):
- Leg de baby op uw onderarm, met het gezicht naar beneden en het hoofd iets lager dan de romp.
- Geef 5 stevige klappen tussen de schouderbladen met de hiel van uw hand.
- Draai de baby voorzichtig om en controleer de mond of het voorwerp eruit is.
- Als dit niet helpt, voer 5 borstcompressies uit:
- Leg twee vingers in het midden van de borstkas (onderkant van het borstbeen).
- Druk stevig en snel 5 keer in.
- Blijf dit herhalen totdat het object loskomt of hulpdiensten arriveren.
Bij oudere kinderen (1 jaar en ouder):
- Laat het kind hoesten (als dit nog lukt).
- Geef 5 slagen op de rug:
- Laat het kind iets voorover leunen.
- Sla stevig tussen de schouderbladen.
- Helpt dit niet? Geef buikstoten:
- Ga achter het kind staan.
- Plaats een vuist net boven de navel en grijp deze vast met uw andere hand.
- Trek krachtig naar binnen en omhoog.
- Herhaal dit tot het voorwerp loskomt.
Bel 112 als het kind bewusteloos raakt of als het niet lukt om het object te verwijderen!
Waarschuwing, wat moet u niet doen bij een verslikking of verstikking!
- Ga nooit met harde voorwerpen in de keel
- Ga uw kind nooit uit paniek onderste boven houden
Hoe kunt u verslikking en verstikking voorkomen?
- Snijd voedsel klein: Halveer druiven, cherrytomaten en worstjes in de lengte.
- Laat kinderen zittend eten: Rennen, lachen of praten tijdens het eten vergroot het risico op verslikken.
- Houd kleine voorwerpen buiten bereik: Controleer regelmatig op gevaarlijke spullen.
- Leer kinderen goed kauwen: Vooral bij kleuters is dit een belangrijke vaardigheid.
- Vermijd risicovolle snacks: Zoals popcorn, pinda’s en harde snoepjes bij jonge kinderen.
Veel gestelde vragen
Verslikking is een acute situatie waarbij heel snel gehandeld moet worden. In EHBO-cursussen leer je technieken als rug slagen, buik- en borststoten bij kinderen en reanimatie, zodat je effectief en adequaat kunt handelen in stresssituaties.
Start direct met reanimatie als het slachtoffer bewusteloos is en niet normaal ademt of geen ademhaling vertoont, of bij vermoeden van circulatiestilstand. Gebruik de standaard reanimatierichtlijnen volgens de Reanimatieraad.
Leg het slachtoffer voorzichtig op de rug zodra het buiten bewustzijn raakt. Controleer de ademhaling en bel 112 als dit nog niet is gebeurd. Start onmiddellijk met reanimatie volgens de geldende richtlijnen (bijvoorbeeld 30 compressies – 2 beademingen)
Bij een ernstige verslikking bel je direct 112. Ben je alleen, geef dan eerst vijf rugslagen en vijf buik- of borststoten, waarna je meteen contact opneemt met de hulpdiensten. Zet de telefoon bij voorkeur op luidspreker zodat je instructies kunt blijven volgen terwijl je helpt.
Verslikking en verstikking – Conclusie
Verslikking en verstikking kunnen levensbedreigend zijn, maar met de juiste kennis en snelle actie kunt u een ernstig incident voorkomen. Zorg ervoor, dat u weet hoe u moet handelen, en overweeg een (Kinder)EHBO cursus te volgen volgens de richtlijnen van het Oranje Kruis. Dit kan het verschil maken tussen paniek en effectief helpen in een noodsituatie. Meer weten over AmbuWerk Nederland B.V.? Kijk ook eens op ons Facebook account.
EHBO workshop
Met onze Kinder – EHBO workshop of huiskamercursus brengen wij essentiële eerste hulp vaardigheden direct naar uw woonkamer. Onder begeleiding van een ervaren en professionele EHBO instructeur ontdekt u praktische tips en technieken om veelvoorkomende noodsituaties bij kinderen aan te pakken.
