Verbrandingen – Wat kunt u als BHV-er doen?
Verbrandingen kunnen op verschillende manieren ontstaan. De eerste reactie bij brandwonden is altijd koelen! In deze blog geven we antwoord op de volgende vragen: Wat zijn de oorzaken en kenmerken van verbrandingen? Met welke risico’s moet u als een BHV-er rekening houden? Hoe kan u het slachtoffer bij verbrandingen beoordelen? Wat kunt u doen als BHV-er doen bij verbrandingen? Tot slot vertellen we, wat er in een BHV koffer moet zitten om een verbranding te behandelen.
Verbrandingen – Oorzaken en kenmerken
Verbrandingen worden veroorzaakt door bijvoorbeeld:
Vuur: Het slachtoffer wordt direct door vuur geraakt en kleding gaat mogelijk in vlammen op. De duur van de verbranding is langer en de gevolgen mogelijkerwijs ernstiger.
Straling: De verbranding ontstaat bijvoorbeeld door UV straling van de zon of radioactieve straling.
Hete gassen: Ook door rook en stoom kunt u ernstige verbrandingen oplopen. Door het inademen van hete gassen en dampen bij brand kan de luchtweg van een persoon verbranden.
Hete voorwerpen: Door bijvoorbeeld een strijkijzer of hete kolen van een barbecue kunt u lelijke brandwonden oplopen.
Hete vloeistoffen: Verbrandingen door hete koffie of thee komen veelvuldig voor.
Chemische stoffen: Er bestaan stoffen, die chemische verbrandingen veroorzaken door contact met de huid. Stoffen zoals bijvoorbeeld zwavelzuur, zoutzuur of gootsteenontstopper hebben een bijtend effect op de huid.
Elektriciteit: Het kan gaan om verbrandingen door vuur of door een vlamboog. Ook kan stroom door het lichaam gaan. Hierbij kan naast de verbrandingen op de plaats van intrede en uittrede van de stroom grote inwendige schade ontstaan. Daarnaast kan elektriciteit een circulatiestilstand veroorzaken. De klap kan een slachtoffer zelfs wegsmijten.
Ernst van de verbranding
De ernst van een verbranding hangt af van de volgende factoren:
- Diepte van de beschadiging van de huid
- Oppervlakte grootte van de verbranding
- Plek van de verbranding
- Leeftijd van het slachtoffer.
De omvang en de diepte van de verbranding spelen een grote rol. Naast de hittebron hebben vooral de temperatuur van de inwerkende stof, de duur van de blootstelling en de plaats van de inwerking van het getroffen weefsel invloed op de omvang en diepte van de verbranding. De doorbloeding, vochtigheidsgraad en de dikte van de huid zijn van wezenlijk belang. De conditie van de huid is leeftijdsafhankelijk. Daarom is de leeftijd ook van invloed op de ernst van de verbranding en herstel daarvan.
Beoordeel als BHV-er het slachtoffer
Bij een oppervlakkige verbranding is de huid rood, pijnlijk en soms ook (licht) gezwollen. De huid is oppervlakkig beschadigd en u ziet geen blaren of ontvelling.
Bij een gedeeltelijke verbranding heeft het slachtoffer van de verbranding naast de verschijnselen van een oppervlakkige verbranding ook blaren. Deze kunnen zelfs na enige tijd verschijnen en kunnen soms kapot gaan. De verbrande huid ziet er dan nat uit.
Bij een volledige verbranding is de huid heel diep beschadigd en grauwwit of zwart van kleur. De brandwond zelf is niet heel pijnlijk, maar de huid rondom de verbranding des te erger.
Aanpak bij verbandingen
De eerste maatregel is een makkelijke! Hoe erg de verbranding ook is, zo snel mogelijk koelen is altijd een goede eerste stap.
Bij verbrandingen door elektriciteit moet u eerst altijd letten op uw eigen veiligheid. Zorg, dat u zeker weet, dat het slachtoffer niet meer onder stroom staat.
Bij een slachtoffer, die onder stroom staat, schakelt u eerst de stroombron uit en verbreek het contact tussen slachtoffer en stroombron zonder zelf onder stroom te komen staan. Bel altijd 112 en vraag om een brandweer om de stroombron uit te schakelen, als u dat zelf niet lukt. De meldkamer stuurt tevens een ambulance.
Hulp inschakelen bij verbrandingen
- Bel 112 als grote delen van de huid gedeeltelijk of volledig verbrand zijn en bij benauwdheid bij brand. Als je twijfelt, is het altijd beter om 112 te bellen. De centralist kan je verder helpen en beoordelen of er direct hulp nodig is.
- Bel anders de huisarts of huisartsenpost.
Behandelingen verbrandingen – Adviezen
- Doof eerst eventuele vlammen.
- Verwijder kleding inclusief luiers bij baby’s en incontinentiemateriaal voordat u gaat koelen. De hitte kan namelijk in de luier of incontinentiemateriaal meer schade toebrengen.
- Knip kleding rondom vast gesmolten kleding weg. Niet lostrekken!
- Verwijder indien mogelijk sieraden van het verbrande lichaamsdeel. Dat voorkomt afknelling bij het opzwellen van de huid.
- Koel minimaal 20 min met lauw zacht stromend water. Richt de zachte straal niet direct op de wond, maar zorg dat het water via de gezonde huid over de brandwond stroomt.
- Koel alleen met koud water, als er geen lauw water beschikbaar is.
- Voorkom aanraking van de brandwond. Hiermee maakt u de kans op infectie of verergering kleiner.
- Dek de brandwond na het koelen af met plastic huishoudfolie, steriel niet klevend verband of brandwondenverband. Leg het losjes aan, zodat u geen druk geeft, extra pijn veroorzaakt en niet te strak rondom het verbrande lichaamsdeel zit. Hiermee beschermd u de brandwond.
- Gebruik bij uitgebreide verbrandingen een steriele verbanddoek of anders desnoods een schoon laken.
- Laat blaren heel.
- Bescherm het slachtoffer tegen verder afkoelen met bijvoorbeeld een deken.
- Koel de brandwond, niet het hele slachtoffer.
- Als de kleding van het slachtoffer in brand staat, rol dan het slachtoffer over de grond en blus het slachtoffer met water of maak gebruik een blusdeken.
Aanpak bij verbrandingen in het gezicht
Bij een verbranding in het gezicht kan de luchtweg zijn verbrand. Wees alert op ademhalingsproblemen bij dit type slachtoffer. Een luchtwegverbranding, maar ook het inademen van giftige gassen kan erg levensbedreigend zijn. Dit noemen we ook wel inhalatieletsel.
Hoe lang spoelen bij een chemische verbranding?
Chemische brandwonden moeten direct en langdurig worden gespoeld met lauwwarm water. De aanbevolen spoelduur is minimaal 20 minuten en bij ernstige blootstelling tot 60 minuten of langer. Begin altijd direct met spoelen, omdat snelle verdunning van de chemische stof cruciaal is om verdere schade te voorkomen.
Voor poederachtige chemicaliën, zoals ongebluste kalk, laat u het slachtoffer eerst voorzichtig het poeder wegvegen, zonder het verder te verspreiden, voordat u begint met spoelen. Let daarbij op dat het niet op u als hulpverlener komt.
Bij oogcontact spoelt u minimaal 15-30 minuten met een oogspoelfles of stromend water. Spoel van het gezonder oog naar het vuile oog, en niet andersom om het andere oog te beschermen tegen de bijtende stof. Blijf spoelen tijdens vervoer naar medische hulp en raadpleeg altijd een arts na chemische blootstelling.
Risico inventarisatie en evaluatie (RI&E)
In de RI&E moet stil worden gestaan bij de volgende vragen:
- Bestaat er in uw bedrijf een kans op het oplopen van verbrandingen?
- Welke gevaren en risico’s zijn er aanwezig op uw werk?
- Welke preventieve maatregelen zijn toepasbaar om verbrandingen te voorkomen?
Wat moet er in een BHV koffer zitten om verbrandingen te behandelen?
Een BHV-koffer (bedrijfshulpverlening) bevat specifieke items om eerste hulp te verlenen bij verschillende soorten verwondingen, waaronder verbrandingen. Voor de behandeling van verbrandingen moeten de volgende items aanwezig zijn:
Essentiële Items voor verbrandingen in een BHV-Koffer:
- Brandwondenkompressen
- Hydrogel- of vochtige brandwondenkompressen (zoals Burnshield of Water-Jel).
- Geschikt om de wond te koelen en pijn te verlichten.
- Steriele niet inklevende kompressen
- Voor het afdekken van de wond na het koelen, om infecties te voorkomen.
- Hydrogel-brandwondenspray of brandenwonden-gel
- Voor snelle koeling en pijnverlichting, vooral bij kleinere brandwonden.
- Steriele fixatie verbanden
- Ideaal om steriele kompressen te fixeren op de wond.
- Handschoenen (niet-latex)
- Om hygiënisch te werken en besmetting van de wond te voorkomen.
- Verbandschaar
- Om kleding of verband te knippen zonder verdere schade te veroorzaken.
- Koelmiddelen
- Bijvoorbeeld een instant cold pack (bij schaafwonden) of water om de brandwond minimaal 10 minuten te koelen als er geen stromend water beschikbaar is.
- Brandwondenfolie (optioneel)
- Voor het beschermen van de wond na het koelen.
- Plakpleisters
- Om beschermende verbanden aan te brengen. Let op dat u de wond niet verder beschadigd.
Belangrijk om te onthouden:
- Koeling is essentieel: Gebruik direct lauw stromend water om de brandwond te koelen (20 minuten) voordat u verdere behandeling toepast.
- Vermijd het gebruik van producten zoals boter, olie, of crèmes, die niet specifiek bedoeld zijn voor brandwonden. Laat de wond zoveel mogelijk “schoon” voor de professionele hulpverleners.
- Behandel diepe brandwonden of wonden groter dan een handpalm altijd als een spoedgeval en bel altijd 112.
Deze inhoud moet voldoen aan de wettelijke eisen voor een BHV-koffers en afgestemd zijn op de specifieke risico’s binnen uw organisatie. AmbuWerk Nederland B.V. is een NIBHV keurmerk opleider.
Veel gestelde vragen
Je kunt brandwonden voorkomen door voorzichtig om te gaan met hete vloeistoffen, pannen achter op het fornuis te zetten, hete dranken buiten bereik van kinderen te houden en rookmelders te installeren. Ook het gebruik van veiligheidsmaatregelen bij barbecues, vuurwerk en elektrische apparaten verkleint het risico op brandwonden.
Bij diepe of vuile brandwonden kan een tetanusvaccinatie nodig zijn, zeker als je niet zeker weet wanneer je de laatste vaccinatie hebt gehad. Overleg in dat geval met je huisarts of de spoedeisende hulp.
Ja, ernstige brandwonden kunnen levensbedreigend zijn, vooral als ze groot zijn of op vitale delen van het lichaam zitten. Ze kunnen leiden tot infecties, uitdroging, onderkoeling of blijvende littekens en bewegingsbeperkingen. Snelle en juiste eerste hulp is daarom essentieel.
Tekenen van een infectie zijn onder andere toenemende roodheid, zwelling, warmte, pusvorming, een vieze geur uit de wond en koorts. Als je een of meer van deze symptomen opmerkt, is het belangrijk om contact op te nemen met een arts.
De genezingstijd hangt af van de ernst van de brandwond. Een oppervlakkige eerstegraads brandwond herstelt meestal binnen een paar dagen. Een tweedegraads brandwond kan één tot drie weken duren om te genezen. Bij een derdegraads brandwond is vaak een huidtransplantatie nodig en duurt het herstel veel langer.
Om littekenvorming te beperken, is het belangrijk om de wond goed te verzorgen met een neutrale, vochtinbrengende crème zodra deze gesloten is. Bescherm het litteken tegen de zon met kleding of zonnebrandcrème (minimaal SPF 30), vooral in het eerste jaar na genezing.
Je moet altijd medische hulp inschakelen als de brandwond groter is dan een handpalm, als er blaren ontstaan op gevoelige plekken (zoals gezicht of handen), als het slachtoffer jonger is dan vijf of ouder dan zestig jaar, of als er tekenen van infectie ontstaan zoals pus, koorts of toenemende roodheid en pijn.
Een basis EHBO-cursus duurt doorgaans 1 tot 3 dagen. De duur hangt af van de aanbieder en het type cursus, zoals een klassikale of een combinatie met een online deel. Een herhalingscursus duurt meestal 1 dag.
Nuttige blogs
- BHV in het onderwijs – Het belang van BHV op scholen
- Kinder EHBO cursus – Wat leer je op deze cursus?
- Eerste hulp bij bloedingen
- Ontruiming BHV – Uigebreid stappenplan
