Een hartstilstand (circulatiestilstand) is een levensbedreigende situatie waarbij het hart gaat fibrilleren. Fibrilleren is het ongecontroleerd samentrekken van de hartspier, wat leidt tot een onmiddellijke verstoring van de bloedcirculatie. Het herkennen van de symptomen en snel handelen kan het verschil maken tussen leven en dood. In deze blog zullen we de symptomen van hartstilstand (circulatiestilstand) bespreken en wat u als EHBO’er (Eerste Hulp Bij Ongelukken) of BHV’er (Bedrijfshulpverlener) kunt doen om levensreddende hulp te bieden.

Symptomen van een (hartstilstand) circulatiestilstand

Een (hartstilstand) circulatiestilstand komt vaak zonder waarschuwing en treft het slachtoffer plotseling. Er zijn echter enkele symptomen, die kunnen duiden op een naderende (hartstilstand) circulatiestilstand:

Plotseling instorten: Een van de eerste en meest herkenbare tekenen van een (hartstilstand) circulatiestilstand is het plotseling instorten van het slachtoffer. Dit gebeurt vaak zonder enige waarschuwing. Dat gaat vaak gepaard met verlies van bewustzijn. Het slachtoffer reageert niet meer op geluiden of aanraking.

1. Geen ademhaling of abnormale ademhaling: Tijdens een (hartstilstand) circulatiestilstand stopt de normale ademhaling vaak volledig, of het slachtoffer begint abnormaal te ademen, wat bekend staat als “agonal breathing”. Dit is een ongecoördineerde, schokkerige ademhaling, die vaak voorkomt in de eerste minuten na een ( hartstilstand) circulatiestilstand. We noemen dit ook wel “gasping” Deze snurkende, onregelmatige zware ademhaling mag niet worden verward met normale ademhaling, want dat is niet het geval.
   
2. Bleke of blauwe huid: Door het gebrek aan bloedcirculatie en zuurstof in het lichaam kan de huid van het slachtoffer bleek of blauwachtig worden. Dit is vooral zichtbaar rond de lippen, vingertoppen en oren.
   
3. Verlies van bewustzijn: Het slachtoffer reageert niet op prikkels zoals schudden, roepen of lichte pijnprikkels. Dit verlies van bewustzijn kan een cruciale indicatie zijn, dat er mogelijk een (hartstilstand) circulatiestilstand is opgetreden.

Wat te doen bij een (hartstilstand) circulatiestilstand?

Wanneer u als EHBO’er of BHV’er wordt geconfronteerd met een slachtoffer van een (hartstilstand) circulatiestilstand, is het van cruciaal belang, dat u onmiddellijk en doortastend handelt. Elke seconde telt! De juiste handelingen kunnen namelijk het leven van het slachtoffer redden. Hieronder volgen de stappen, die u moet ondernemen:

1. Controleer (de) het bewustzijn: Probeer het slachtoffer wakker te maken door zachtjes te schudden en te vragen of alles in orde is. Ga op twee knieën zitten, schud het slachtoffer aan bij de schouders en vraag “Gaat het?”.
   
2. Controleer de ademhaling: Controleer of het slachtoffer normaal ademt. Als er geen reactie komt en het slachtoffer niet normaal ademt, gaat het waarschijnlijk om een (hartstilstand) circulatiestilstand.
   
3. Bel 112: Zodra u vermoedt, dat er sprake is van een hartstilstand, is het essentieel om onmiddellijk 112 te bellen. Bel 112 en zet de telefoon op “speaker”. De operator leidt u verder door de stappen heen.
   
4. Start met reanimatie: Als EHBO’er of BHV’er moet u direct beginnen met reanimatie: 30 borstcompressies wisselt u af met 2 beademingen. Plaats uw handen op het midden van het borstbeen van het slachtoffer en druk stevig en snel en recht naar beneden, met een (snelheid) tempo van ongeveer 100-120 compressies per minuut. Dit helpt om de bloedcirculatie op gang te houden en organen en hersenen van zuurstof te voorzien.
   
5. Gebruik een AED (Automatische Externe Defibrillator): Als er een AED beschikbaar is, gebruik deze dan zo snel mogelijk. Een AED is een draagbaar apparaat, dat het hartritme kan analyseren en kan constateren of er sprake is van fibrilleren van het hart (ongecontroleerd samentrekken van de hartspier). Door het toedienen van een schok kan de AED trachten het hart te defibrilleren. Op die manier neemt het hart weer een normaal ritme aan. Indien nodig zal de AED dus een schok toedienen om het hart weer op gang te brengen. Volg de instructies op het apparaat en blijf doorgaan met reanimeren totdat de hulpdiensten arriveren of het slachtoffer weer bij bewustzijn komt.
   
6. Blijf kalm en volhardend: Reanimatie kan vermoeiend zijn, maar het is belangrijk om door te gaan totdat professionele hulp arriveert. Wissel indien echt nodig en indien mogelijk af met een andere EHBO’er of BHV’er om vermoeidheid te voorkomen.

Belang van snel handelen

Bij een (hartstilstand) circulatiestilstand stopt de bloedcirculatie, wat betekent dat de organen, met name de hersenen, geen zuurstof meer krijgen. Zonder zuurstof kunnen hersencellen al binnen enkele minuten beginnen af te sterven, wat leidt tot blijvende hersenschade of de dood. Daarom is het cruciaal om binnen de eerste paar minuten na een (hartstilstand) circulatiestilstand te handelen.

Wat te doen bij een hartstilstand?

Wanneer u als EHBO’er of BHV’er wordt geconfronteerd met een slachtoffer van een hartstilstand, is het van cruciaal belang, dat u onmiddellijk en doortastend handelt. Elke seconde telt!, Het doen van de juiste handelingen kunnen het leven van het slachtoffer redden. Hieronder volgen de stappen, die u moet ondernemen:

1. Controleer de bewustzijn en ademhaling: Probeer het slachtoffer wakker te maken door zachtjes te schudden en te vragen of alles in orde is. Controleer of het slachtoffer normaal ademt. Als er geen reactie komt en het slachtoffer niet normaal ademt, gaat het waarschijnlijk om een hartstilstand.
2. Bel 112: Zodra u vermoedt, dat er sprake is van een hartstilstand, is het essentieel om onmiddellijk 112 te bellen. Vertel de meldkamer duidelijk wat er is gebeurd, waar u bent, en dat u vermoedt, dat het slachtoffer een hartstilstand heeft. De operator zal u door de stappen leiden terwijl hulpdiensten worden ingeschakeld.
3. Start met reanimatie: Als EHBO’er of BHV’er moet u direct beginnen met reanimatie. Plaats uw handen op het midden van het  borstbeen van het slachtoffer en druk stevig en snel naar beneden, met een snelheid van ongeveer 100-120 compressies per minuut. Dit helpt om de bloedcirculatie op gang te houden en organen van zuurstof te voorzien.
4. Gebruik een AED (Automatische Externe Defibrillator): Als er een AED beschikbaar is, gebruik deze dan zo snel mogelijk. Een AED is een draagbaar apparaat, dat het hartritme kan analyseren en indien nodig een schok kan toedienen om het hart weer op gang te brengen. Volg de instructies op het apparaat en blijf doorgaan met reanimeren totdat de hulpdiensten arriveren of het slachtoffer weer bij bewustzijn komt.
5. Blijf kalm en volhardend: Reanimatie kan vermoeiend zijn, maar het is belangrijk om door te gaan totdat professionele hulp arriveert. Wissel indien mogelijk af met een andere EHBO’er of BHV’er om vermoeidheid te voorkomen.

Symptomen van een hartstilstand – Belang van snel handelen

Bij een hartstilstand stopt de bloedcirculatie. Dit betekent dat de organen, met name de hersenen, geen zuurstof meer krijgen. Zonder zuurstof kunnen hersencellen al binnen enkele minuten beginnen af te sterven, wat leidt tot blijvende hersenschade of de dood. Daarom is het cruciaal om binnen de eerste paar minuten na een hartstilstand te handelen.

Preventieve maatregelen

Hoewel snelle actie bij een (hartstilstand) circulatiestilstand van levensbelang is, zijn er ook preventieve maatregelen, die de kans op een (hartstilstand) circulatiestilstand kunnen verkleinen. Als EHBO’er of BHV’er kunt u ook een rol spelen in het promoten van een gezonde levensstijl en het herkennen van risicofactoren voor hart- en vaatziekten.

1. Promoot een gezonde levensstijl: Het aanmoedigen van gezonde voeding, regelmatige lichaamsbeweging en het vermijden van roken kan helpen om de risico’s op hart- en vaatziekten te verminderen. Deze ziekten zijn namelijk vaak de onderliggende oorzaak van een (hartstilstand) en hartfalen.
   
2. Let op waarschuwingssignalen: Soms gaat een dreigend hartinfarct (hartstilstand/circulatiestilstand) vooraf aan symptomen zoals pijn op de borst, pijn aan arm, kortademigheid of duizeligheid. Het is belangrijk om mensen bewust te maken van deze waarschuwingssignalen zodat ze tijdig medische hulp kunnen zoeken.
   
3. Ondersteun regelmatige controles: Aanmoedigen van regelmatige medische controles kan helpen bij het vroegtijdig opsporen van hartproblemen, zoals hoge bloeddruk of een hoog cholesterolgehalte, die kunnen leiden tot hartfalen (een hartstilstand/circulatiestilstand).

De rol van EHBO’ers en BHV’ers in bedrijven

In bedrijven zijn BHV’ers en EHBO’ers essentieel voor de veiligheid van werknemers. Zij zijn immers opgeleid om in noodsituaties adequaat te handelen, waaronder het bieden van hulp bij een (hartstilstand) circulatiestilstand. Het is belangrijk, dat BHV’ers en EHBO’ers regelmatig hun vaardigheden opfrissen. Dit houdt in dat ze oefenen met reanimatie en het gebruik van een AED.

Bovendien kan het nuttig zijn om in bedrijven preventieve gezondheidsprogramma’s op te zetten. Deze programma’s kunnen zich bijvoorbeeld richten op het verminderen van stress, het bevorderen van beweging en gezonde eetgewoonten. Daarbij is het verstrekken van informatie over het herkennen van hartfalen (hartstilstand/circulatiestilstand) essentieel.

Opleidingen en trainingen

Om effectief te kunnen reageren bij een (hartstilstand) circulatiestilstand, is het essentieel dat EHBO’ers en BHV’ers goed getraind zijn. Regelmatige gecertificeerde trainingen en herhalingscursussen zorgen ervoor dat u up-to-date blijft met de nieuwste reanimatietechnieken en het gebruik van AED’s.

Het volgen van een gecertificeerde EHBO- of een NIBHV keurmerk BHV-cursus geeft u de kennis en het vertrouwen om te handelen in noodsituaties. De gecertificeerde cursussen omvatten bijvoorbeeld altijd praktische oefeningen in reanimatie en het gebruik van AED’s, evenals andere levensreddende handelingen zoals het stoppen van bloedingen en het stabiliseren van een slachtoffer totdat professionele hulp arriveert. Herken de juiste opleider!

Symptomen van een hartstilstand – Conclusie

Een (hartstilstand) circulatiestilstand is een van de meest ernstige medische noodsituaties, die een EHBO’er of BHV’er kan tegenkomen. Het herkennen van de symptomen en snel handelen met reanimatie en een AED kan namelijk levens redden. Door goed getraind te zijn en regelmatig u vaardigheden op te frissen, kunt u ervoor zorgen, dat u in staat bent om effectief te handelen wanneer elke seconde telt. Bovendien spelen preventieve maatregelen een cruciale rol in het verminderen van het risico op (hartstilstanden) hartfalen en het bevorderen van een veilige en gezonde omgeving, zowel thuis als op het werk. Meer informatie over AmbuWerk Nederland B.V.? Kijk eens op ons LinkedIn account.

Veel gestelde vragen

Interessante blogs

• Veiligheidsopleidingen voor uw bedrijf – Maatwerk versus standaardprogramma’s
• Behandelen van vaste en vloeibare chemische wonden – Essentiele EHBO Tips
• Het belang van EHBO-ers en BHV-ers – Een cruciale investering in bedrijfsveiligheid
• Het belang van verschillende soorten oogdouches
• EHBO bij sport: Eerste hulp en blessurepreventie op het voetbalveld