Wat moet je doen bij een bewusteloos kind?
Een kind kan voor kortere of langere tijd het bewustzijn verliezen. Een stoornis in het bewustzijn kan erop duiden, dat er iets ernstigs aan de hand is, zoals: Een tekort aan zuurstof (bijvoorbeeld door verstikking, verdrinking of ademhalingsproblemen). Als een kind het bewustzijnsverlies vertoont, is het belangrijk om direct eerste hulp te verlenen en medische hulp in te schakelen. Neem geen risico met een bewusteloos kind! Daarom belt u 112 bij vermindering of verlies van het bewustzijn.
Symptomen vermindering of verlies van het bewustzijn:
- Reageert niet op aanspreken of aanraken.
- Ogen zijn gesloten en bewegen niet.
- Spierverslapping: het lichaam voelt slap aan.
- Bleke of blauwe huid (bij zuurstoftekort).
- Ongecontroleerde bewegingen (zoals bij een epileptische aanval).
- Braken of kwijlen zonder reactie.
Bewusteloos: Het kind reageert niet op aanspreken en schudden aan de schouders. Daarnaast voelt hij slap aan en is er nauwelijks spierspanning van armen of benen.
Bewusteloos en geen (normale) ademhaling
Als een kind bewusteloos is en geen ademhaling heeft, begint u met reanimatie. Er is namelijk sprake van een circulatiestilstand. Daarom moet er snel worden gehandeld. Bij een circulatiestilstand pompt het hart immers geen bloed meer goed rond. U moet dan onmiddellijk beginnen met reanimeren. Start bij een kind met 5 beademingen. Vervolg als reactie uitblijft, daarna in een tempo van 100-120 keer per minuut met 15 borstcompressies (uitwendige hartmassage) en wissel af met 2 beademingen.
Als uw kind bewusteloos is, volg dan dit stappenplan:
1. Controleer het bewustzijn
Schud voorzichtig aan de schouders en roep de naam van uw kind.
Reageert uw kind niet? Ga dan verder met de volgende stappen.
2. Controleer de ademhaling
Kantel het hoofd iets naar achteren en til de kin omhoog om de luchtweg te openen.
Kijk, luister en voel maximaal 10 seconden of uw kind normaal ademt.
3. Bel 112 als het kind niet normaal ademt
Geef duidelijk door, dat het om een bewusteloos kind gaat.
Zet uw telefoon op luidspreker als u alleen bent
4. Start reanimatie indien nodig en haal een AED!
Als uw kind niet ademt of abnormaal ademt, begin dan direct met reanimeren:
Baby (jonger dan 1 jaar): 5 beademingen, gevolgd door 15 borstcompressies en 2 beademingen (herhalen).
Kind (1 jaar en ouder): 30 borstcompressies, gevolgd door 2 beademingen (herhalen).
5. Leg het kind in de stabiele zijligging als het wél ademt
Dit voorkomt verstikking en houdt de luchtweg open.
Blijf het bewustzijn en de ademhaling controleren tot hulpdiensten arriveren.
Bewusteloos maar wel (normale ademhaling): Na controle blijkt, dat de ademhaling wel redelijk normaal is.
Wat doet u?
Leg het kind in de stabiele zijligging als het wél ademt. Dit voorkomt verstikking en houdt de luchtweg open.
- Hierbij legt u het kind zo veel mogelijk op zijn zij, met zijn of haar mond naar beneden. Op deze manier kunnen eventuele vloeistoffen beter uit de mond blijven lopen.
- Tot slot, zorg ervoor, dat er geen druk op de borstkas is, waardoor het ademhalen bemoeilijkt wordt. Het moet altijd mogelijk blijven om een kind weer terug op zijn rug te leggen.
Reanimatie bij kinderen
Bij kinderen, die de lichaamsgrootte van volwassenen nog niet hebben benaderd, wordt in principe met 5 beademingen gestart. Een circulatiestilstand bij een kind wordt namelijk bijna altijd veroorzaakt door ernstige problemen met de ademhaling zoals bijvoorbeeld ernstige verslikking, verstikking of verdrinking.
Aandachtspunten voor degene die reanimatie aan een kind verleent
- Start met maximaal 5 beademingen ook als deze niet effectief lijken.
- Bel vervolgens 112 en zet telefoon op luidspreker, ga meteen door met volgende stap
- Geef 15 borstcompressies.
- Beadem vervolgens 2 keer na elke 15 borstcompressies.
- Wissel bij 2 hulpverleners elke 2 minuten af, bijvoorbeeld tijdens de analyse van de AED.
Waardoor kan een kind bewusteloos raken?
Een kind kan om verschillende redenen bewusteloos raken, variërend van relatief onschuldige oorzaken tot ernstige medische noodsituaties. Hier zijn enkele veelvoorkomende oorzaken:
1. Trauma aan het hoofd
- Een val, een harde klap of een ongeluk kan leiden tot een hersenschudding of zeer ernstig hoofdletsel, wat bewusteloosheid kan veroorzaken.
2. Zuurstoftekort
- Verstikking door voedsel of een vreemd voorwerp.
- Verdrinking of bijna-verdrinking.
- Astma-aanval of ernstige allergische reactie (anafylaxie).
3. Flauwvallen (syncope)
- Kan optreden door een plotselinge bloeddrukdaling, vaak door uitdroging, hitte of langdurig staan.
4. Epileptische aanvallen
- Een aanval kan leiden tot een korte periode van bewusteloosheid.
5. Vergiftiging
- Inname van giftige stoffen, zoals schoonmaakmiddelen, medicijnen of drugs.
6. Hartaandoeningen
- Zeldzaam bij kinderen, maar een hartritmestoornis of aangeboren hartafwijking kan bewusteloosheid veroorzaken.
7. Ernstige infecties
- Hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging (sepsis) kan leiden tot bewustzijnsverlies.
Als een kind bewusteloos raakt, is het belangrijk direct medische hulp in te schakelen (112 bellen) en eerste hulp toe te passen, zoals bijvoorbeeld controleren op ademhaling en eventueel reanimeren.
Kijk voor meer tips ook eens op het LinkedIn account van AmbuWerk Nederland B.V.. Bij AmbuWerk Nederland B.V. kunt u een Kinder EHBO cursus doen volgens de richtlijnen van Het Oranje Kruis.
Veel gestelde vragen
Bij een flauwgevallen kind legt u het plat op de grond met de benen iets omhoog om de doorbloeding naar de hersenen te bevorderen. Zorg voor frisse lucht, maak strakke kleding los en laat het kind rustig bijkomen. Blijft het kind bewusteloos of heeft het ademhalingsproblemen, bel dan 112 en start indien nodig reanimatie.
Om de ademhaling van een kind te controleren, kantelt u voorzichtig het hoofd licht naar achteren en tilt u de kin op om de luchtwegen te openen (kinlift). Kijk of de borstkas op en neer gaat, luister met uw oor bij de mond naar ademgeluiden en voel met uw wang of er luchtstroom is. Als er geen ademhaling is, bel direct 112 en start reanimatie.
Voor borstcompressies bij een kind (1-8 jaar) plaatst u één hand in het midden van de borstkas (op het onderste deel van het borstbeen) en duwt u circa 5 cm diep met een snelheid van 100-120 compressies per minuut. Bij een baby (<1 jaar) gebruikt u twee vingers in het midden van de borst en drukt u ongeveer 4 cm diep. Wissel 30 borstcompressies af met 2 beademingen, en blijf doorgaan tot het kind weer ademhaalt of hulpdiensten arriveren.
Bij een kind (1-8 jaar) zet u de AED aan, bevestigt u de kinder-electroden (één op de borst en één op de rug als ze te groot zijn), en volgt u de gesproken instructies. Bij een baby (<1 jaar) wordt een AED alleen gebruikt als er geen andere optie is, en moet indien mogelijk een kinderinstelling of -pads worden gebruikt. Raak het kind niet aan tijdens de analyse en geef een schok indien geadviseerd, waarna u direct doorgaat met borstcompressies en beademingen.
De EMV-score (E Glasgow Coma Scale, GCS) is een neurologische schaal, die wordt gebruikt om professioneel het bewustzijnsniveau van een patiënt te beoordelen, bijvoorbeeld na een ongeval of bij een hersenletsel. De score varieert van 3 (diep coma) tot 15 (volledig bewust) en wordt bepaald op basis van drie criteria: oogreactie(E), verbale reactie (M) en motorische reactie (V). Een lagere score duidt op een ernstiger bewustzijnsverlies en kan helpen bij het bepalen van de medische noodzaak en behandeling.
Veel gestelde vragen
Controleer eerst of het kind reageert door zachtjes aan de schouders te schudden en het luid aan te spreken. Als er geen reactie is, controleer of het kind normaal ademt (maximaal 10 seconden kijken, luisteren en voelen). Alleen bij normale ademhaling leg je het kind in stabiele zijligging en bel je onmiddellijk 112. Bij geen, of abnormale ademhaling start je direct met reanimatie volgens de geldende richtlijnen.
Als het kind braakt of bloed uit de mond krijgt, draai het dan snel in de stabiele zijligging om verstikking te voorkomen. Blijf de ademhaling en het bewustzijn controleren.
Agonale ademhaling is zeldzaam en kan klinken als hijgende, onregelmatige ademhaling. Dit is geen normale ademhaling. Behandel dit zoals bij ademstilstand: start onmiddellijk met reanimeren.
Bij ernstig ongeval of vermoeden van hoofd- of nekletsel bel je direct 112. Beweeg het kind niet onnodig; houd het hoofd in de gevonden positie. Alleen in geval van gevaar (bijv. verkeer) kun je de Rautekgreep toepassen om het kind te verplaatsen.
Leg het kind op de rug, benen iets omhoog. Controleer ademhaling, maak strakke kleding los en zorg voor frisse lucht. Laat het kind rustig bijkomen en bel 112 als het bewustzijn niet snel terugkeert.
Nuttige blogs
- Jaarlijkse bijscholing en herhaling van de (Kinder) EHBO en BHV certificering
- Voordelen van het volgen van een huiskamercursus Kinder EHBO
- EHBO wondverzorging bij kinderen – Inleiding
- Verstikking en verslikking bij kinderen – Oorzaken en eerste hulp
